27 Mart’a Özel | 7 Başarılı Kadın Tiyatrocu

Tiyatro çoğu zaman gerçek hayatın, kırmızı perdeler arasında yaşanan biçimidir. Kurgu olmasının yanı sıra, canlı bir şekilde gerçekleştirilen jest ve mimikler izleyicilere yaşamın kendisini hissettirmektedir. Tiyatro üretmek her bakımdan oldukça zor ve zahmetli bir iştir. Senaryo yazmaktan, kostümleri ayarlamaya kadar her detay ince ince düşünülür. Oyuncular, sahne önüne çıktığında tek bir şansları vardır ve ellerinden gelenin en iyisini sergilemeye çalışırlar. Buradan sonra takdir seyirciye kalmaktadır. Sanat eseri ve sanatsever arasında sıcak bir ahenk ve samimi bir etkileşim yakalandıysa, işte o zaman her iki taraf için de tiyatro tadından yenmez bir kıvama gelir. İzleyici oyun başından sonuna değin verdiği biletin parasına yanmaz, oyuncu ise gösterisini sergilerken çıkışta halledeceği işleri aklından geçirmez. Tüm bir salon, yahut salon olarak betimlenen mekân dikkatini tek bir noktaya verir, aynı anda benzersiz duygular benzersiz zihinlerden çıkarak tam ortaya bir sanat cevheri çıkarır.

Kadın oyuncular tiyatroya adımlarını attıklarından beri bambaşka boyutlara evrilen bu sahne sanatı, daha çok rağbet gören bir görsel şölen haline gelmiştir. Afife Jale ile başlayan yerli tiyatro macerası, kadınlar için yeteneklerini sergiledikleri rahat bir mekân olarak tanımlanmıştır. Pek çok hak mücadelesinin içerisinde tiyatro oyunlarını yazmak ve sunmak da yer almaktadır. Her ne kadar çeşitli sansürlere, kısıtlamalara ve yasaklamalara maruz kalsalar da kadınlar, hiçbir zaman tiyatro sevdalarından vazgeçmemiş ve günümüze değin onu taşımışlardır.  Şimdi hep birlikte ortaya konulan büyük sanat cevherini süsleyen ve büyüten birbirinden yetenekli kadın tiyatroculara göz atalım.

Jale takma adıyla sahneye çıkan ilk Türk kadın Afife Jale olmuştur ve performansını “Yamalar” isimli oyunda başarılı bir şekilde sergilemiştir. Bu oyun Hüseyin Suat’a aittir ve cesaretli davranan Afife Jale, oyunu sergiledikten bir müddet sonra hem işinden olmuş hem de toplum tarafından ötekileştirilmiştir. Ancak o bunların hiçbirine önem vermemiş, amacı doğrultusunda hareket ederek Türkiye’de yaşayan kadınların sahneye çıkmasında büyük bir öncü konumunu üstlenmiştir.

Afife Jale

Genellikle mistik rollerle ve şahsına münhasır sesiyle tanıdığımız Ayla Algan ise, yine çok önemli bir tiyatro oyuncusudur. Yunus Emre’nin eserlerini çeşitli dillere tercüme edip daha sonra bu besteleri yorumlamasıyla bilinmektedir. “Hamlet” oyununda canlandırdığı erkek karakterle uzun yıllar anılmış ve tarihe adını altın harflerle yazdırmıştır. Dünya çapında çeşitli ödüllere sahip olan Algan, bir diğer başarılı performansını “Fizikçiler” adlı eserde göstermiştir.

Ayla Algan

Kısa kâküllü saçları ile Gülriz Sururi hâlâ çoğu kişi için bir ikon rolündedir. Haldun Taner’in dünyaca ünlü oyunu “Keşanlı Ali Destanı’nda” canlandırdığı Zilha rolü, onun büyük bir üne sahip olmasını sağlamıştır. “Sokak Kızı İrma” eserindeki performansıyla en iyi kadın oyuncu ödülünü kazanmıştır. Oyunlarda rol almasının yanı sıra, senaristlik ve yönetmenlik yaptığı yapımlar da bulunmaktadır.

Gülriz Sururi

“Şafaktan Gelen Kadın” oyunuyla tanıtmıştır kendini bizlere Suna Selen. Yaşı daha genç olanlar onu televizyonlarda gördüğü yaşlı teyze rolleriyle tanısa da esas mesleği tiyatroculuk olan sanatçının, yer aldığı oyun sayısı hayli fazladır. “Gökteki Kaldırımlar” komedisindeki performansıyla izleyicileri büyülemiş ve “Antigone’deki” rolüyle yine herkesi kendine hayran bırakmıştır. Beyazperdede gösterdiği başarılar da aldığı ödüllerle somut bir yön kazanmıştır.

Suna Selen

Etkileyici sesi ve güzel diksiyonuyla tanıdığımız Tilbe Saran, oldukça geniş bir tiyatro arşivine sahiptir. Dünyaca ünlü sanatçıların en önemli eserlerinde, en önemli rolleri başarıyla canlandırmıştır. Çehov’un Martı’sı, Brecht’in Cesaret Ana ve Çocukları, Reşat Nuri’nin Çalıkuşu ve Shakespeare’ın Kral Lear’ı rol aldığı oyunlar arasında bulunmaktadır.

Tilbe Saran

Onu anlatmaya ne kelimeler ne de süslü sözcükler yeter. Türkiye’deki tiyatro yaşamına sağladığı faydalar ve getirdiği gelişmeler her daim minnet duyulacak cinstendir. Kardeşi ile sanat dünyasına yaptıkları yatırımlar bir hayli fazladır. İsmi az çok tahmin edilen sanat duayeni Yıldız Kenter’den başkası değildir. Aldığı nitelikli eğitimler sayesinde hem eğitmenlik hem de öğretmenlik anlamında herkese oldukça büyük katkıları olmuştur. Yüzü aşkın oyunda yer almış ve evrensel anlamda çeşitli ödüller kazanmıştır. En önemli yerli ve yabancı tiyatro yazarlarının eserlerini sahneye uyarlamıştır. Başarılarından ötürü, 1962 senesinde “Yılın Kadını” seçilmiştir.

Yıldız Kenter

Mezun olduğu gibi bir tiyatro topluluğu kuran Çolpan İlhan, sanatla olan bağını sağlam bir şekilde ilerleterek günümüze kadar sevgiyle anılmayı başaran bir sanatçı olmuştur. Beyaz perdeye çektiği filmler dışında, tiyatronun kırmızı perdelerini de başarılı bir şekilde aralamıştır. “Tersine Dönen Şemsiye”, “Yarın Cumartesi” ve “Nalınlar” rol aldığı oyunlardan bazılarıdır. Sadri Alışık ile evlenmiş olan İlhan, eşinin ölümünden yıllar sonra Sadri Alışık Kültür Merkezi’ni kurmuştur.

Çolpan İlhan

   Bu yazıda tiyatro tarihinin farklı dönemlerinde yer alan ve sergiledikleri performanslarla sahneleri dolduran yedi kadın oyuncuya yer verilmiştir. Ancak yedi rakamı, başarılı kadın tiyatrocuları ölçmek yahut sınıflandırmak için asla yeterli bir sayı değildir. Adını anmadığımız ve başarısına değinmediğimiz kadın sanatçıların da anılması gerektiği hepimizin bilincinde olması gereken bir konudur. Günümüzün önde gelen isimlerinden Zerrin Tekindor ve Sumru Yavrucuk da yakın tarihlerde unutulmaz eserler ortaya koymuşlardır. İpek Bilgin, Suna Pekuysal, Adile Naşit, Meral Çetinkaya ve Hümeyra gibi isimler de hatırlanması gereken birbirinden yetenekli kadın tiyatrocular arasında bulunmaktadır.

Şimal Yanpınar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.