1 Mayıs Özel | Yaşar Nezihe Bükülmez

Silivrikapı’da 1882 tarihinde dört çocuklu, yoksul bir aileye doğuyor Yaşar Nezihe. Çocukluğunun ağır zorluğu, sırasıyla kardeşlerini ve ardından annesini kaybedişi güçlendiriyor onu. Alkolik babasıyla yaşaması zor bir hayata başlatıyor onu. Okula bile henüz küçük bir çocukken kendi kaydını yaptıran Yaşar Nezihe, ilgisizlik ve bakımsızlık sonucunda bir de evden atılmasıyla sokaklarla tanış oluyor. Özgürlüğü tatmaya, ileride şiir hayatını etkileyecek adımları tırmanmaya da sokak günleriyle birlikte kavuşuyor. Osmanlı Dönemi’nin protest, aktivist ve yetenekli kadın şairi olarak kazınıyor hafızalarımıza.

Çocukluğundan süregelen zorluklar, aykırı kimliği ve dik duruşu; yoksulluk, emek ve çocukluk üzerine yazdığı şiirler, onu ayrı bir kategoriye katıyor. Grev ve işçi hareketlerini yakından takip ediyor, elinden geldiğince içlerinde yer alıyor ve destekliyor; yazın çalışmalarına da işçiyi, köylüyü ve emeği dâhil ediyor. Türkçe metin şeklinde yazılan ilk “1 Mayıs” şiirini de böylece edebiyat dünyasına kazandırıyor.

Dönemin meşhur edebiyat fanzini “Aydınlık Dergisinde” yazmaya hak kazanan ilk kadın şair oluyor ve eserleri dergide yayımlanıyor. İşçi grevlerine verdiği destekler yüzünden yazdığı dergi ve gazetelerle birçok sorun yaşıyor ve onlara ithafen yergi şiirlerini kaleme almayı da unutmuyor. Eylemlerin, ayaklanmaların ve hareketlerin kolluk kuvvetleri tarafından zor kullanılarak, güçle bastırılması sonucunda ise bir dönem aktivistlikten uzaklaşıp “Türk Kadın Yolu” dergisiyle haşır neşir oluyor.

Sayısı bir hayli fazla olan dergi ve gazetelerde eserlerini bastırıyor. Yazdığı mısraları kimi zaman  “Mazlume, Mahmure, Mehcure” mahlaslarıyla yayınlamayı daha uygun görüyor. 1923 senesinde “1 Mayıs” isimli şiiri nedeniyle komünizm suçlamalarıyla tutuklanıyor. Grevlere destek vermesi ve işçi cemiyetlerine üye olması gibi nedenlerden ötürü kötü muamelelere maruz kalıyor.

Proleter kadın şair olarak yazdığı işçilere özel şiiriyle, manşetleri süslemeyi başarıyor. Özel hayatında da mutsuzluklar ve talihsizlikler peşini bırakmıyor. Kötü sonla biten üç evliliği dışında iki çocuğunu da maalesef yoksulluğun getirdiği besin yetersizliği sorunundan ötürü kaybediyor. Çocuklarını kaybetmenin acısı onu dayanılmaz buhranlara sürüklüyor ve birkaç defa intihar etmeye kalkışıyor. Ancak daha sonra toparlanıp şiirlerinin yanı sıra dikiş de dikerek para kazanmaya çabalıyor.

Soyadı Kanunu çıkınca yaşamı, yaşadıkları ve yazdıklarına uygunluk teşkil eden “Bükülmez” soy ismini alıyor. Aktivist kadın şair, 89 yaşındayken İstanbul’da yaşamını yitiriyor. Ömrüne çektiği sıkıntıların dışında pek çok başarılı şiir, emeğe ve emekçiye sağladığı büyük destek ve direnme gücünü sığdırıyor. Yıllar sonra dahi günümüzdeki kadın edebiyatçılara büyük bir örnek teşkil ediyor. İşçilere, emekçilere ve alın terinin hakkını almak isteyen herkese ilham kaynağı oluyor. Yazdıklarıyla direnme gücünü sağlıyor ve umuda olan bağlılığımızı arttırıyor.

Yaşar Nezihe Bükülmez’in yazdığı 1 Mayıs şiirinden bir kesit:

Ey işçi…

Bugün hür yaşamak hakkı seninken

Patronlar o hakkı senin almışlar elinden.

Sa’yınla edersin de “tufeyli”leri zengin

Kalbinde niçin yok ona karşı yine bir kin?

Rahat yaşıyor, işçi onun emrine münkâd;

Lakin seni fakr etmede günden güne berbâd.

Zenginlere pay verme, yazıktır emeğinden.

Azm et de esaret bağı kopsun bileğinden.

Sen boynunu kaldır ki onun boynu bükülsün.

Bir parça da evlatlarının çehresi gülsün.

Yaşar Nezihe Bükülmez

Şimal Yanpınar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.