Dedikodu: Yazılamamış En Güzel Roman

Hayat hayal kurmak için bile çok kısa. Yapmak istediği pek çok şey olabilir insanın. Yarını düşünmeden yaşaması gereken hayatı yılları düşünerek yaşar. Bir insan için belki de olabilecek en kötü şey, bir kere gelebildiği hayattan, yapmayı istediği şeyi yapamadan gitmesidir. Yazar ve şairler için bu durum daha acıdır bana göre. Roman yazmak, şiir yazmak uzun mesai isteyen işlerdir. Üstelik bu mesainin en önemli bölümü düşünmektir.

Edebiyatımızda şiir uğruna, roman uğruna yıllar harcayan yazarlar vardır. Bunlardan biri Yahya Kemal. Sessiz gemi diyebilmek için yıllarca beklemiştir ancak şanslıdır ki diyebilmiştir. Bu durum bir garip Orhan Veli için böyle değildir ne yazık ki. Garip şiir akımının öncüsü, büyük şair dediğimiz Orhan Veli Kanık bir roman yazmayı planlamış ancak bunu yazmaya ömrü yetmemiştir.

Edebiyat araştırmaları yapan Haluk Oral’ın Bir Roman Kahramanı Orhan Veli adlı eserinden öğrendiğimiz kıymetli bilgilerden biri de büyük şairin roman yazma niyeti taşıdığıdır. Askerlik döneminde dostlarına yazmış olduğu mektuplarda romanından bahseden Orhan Veli, defterlerinde de romanıyla alakalı bilgiler bırakmıştır geriye.

Orhan Veli Kanık, Necmi Özbingöl’e yazdığı mektubunda romanı hakkında şöyle söylüyor: “Romanımın epeyce bir kısmını yazdım. İsmi Dünyalarının Dışında. Dünyada, dünyalarının dışında yaşayanlar o kadar çok ki buna herkesin romanı demek dahi kabil.”

Romanının büyük bir kısmını yazdığını söylemesine rağmen, Kanık’ın romanıyla alakalı kendi elinden bir defter yaprağına çizilmiş roman kapağı ve birkaç satırlık taslak haricinde bir şey yok maalesef.

“Yeni romanım: Dünyalarının Dışında. Pek yakında okuyacaksınız.” notuna romanla alakalı bilgi sahibi olabileceğimiz bir taslak eşlik ediyor: “Köyün hali. Kahvede akşam. Munis’in iş sebebiyle buraya gelişi. Buraya gelmeden evvel İstanbul’dan ayrılıp Raman dağına gitmesi. Kısaca Raman dağı. İlk akşam. Ethem Bey ve Şeref’le içki. Munis’i istintak. Munis’in hayatından parçalar anlatması. O arada John Moore gelir. Sarhoştur. Az Türkçe bilir.”

Bu taslaktan anlıyoruz ki Orhan Veli romanıyla alakalı notlar almış ve kendisine bir yol haritası belirlemiştir. Muhtemelen roman bu notlarda yazdığı gibi olacaktı. Yine Haluk Oral’ın kitabından bu romanın ilk cümlesini de yazdığını görüyoruz Orhan Veli’nin.

“Değirmen deli deli dönmeye başladı mı hava poyrazladı demektir.”

Haluk Oral bu satırları, “Türk edebiyatının yazılamamış en güzel romanı” diyerek açıklıyor. Böylesine farklı bir adamın elinden birkaç satırdan fazlasını okumak nasip olsaydı keşke biz okuyuculara.

Romanın adı Dünyalarının Dışında. Orhan Veli Kanık bir şiirinde romanına telmihte bulunmuştur.

Handan, hamamdan geçtik,

Günışığındaki hissemize razıydık;

Saadetinden geçtik,

Ümidine razıydık;

Hiçbirini bulamadık;

Kendimize hüzünler icat ettik,

Avunamadık;

Yoksa biz…

Biz bu dünyadan değil miydik?

orhan veli kanık – giderayak

Haluk Oral yazısının devamında mektuplardaki anlatım, Giderayak şiiri ve Öğleden Sonra öyküsündeki bir başka telmih: (Onların dünyası bu. Kendi dünyalarının içindedirler. Bütün rahatsızlıklar, insanların kendi dünyalarının dışında kalmalarından geliyor.) ile Orhan Veli’nin Oğuz Atay’dan yıllar önce bir tutunamayan romanı yazmayı düşündüğünü söylüyor. Oral’ın bu düşüncesini Oğuz Atay’ın 1975 yılında Orhan Veli hakkında yazdığı bir yazı destekliyor. Atay, Orhan Veli’nin şiirlerindeki Süleyman Efendi’nin, Montör Sabri’nin, Dalgacı Mahmut’un ve daha nicesinin gerçek bir tutunamayan olduğunu söylüyor.

Orhan Veli Kanık’ın romanını yazmaya belki ömrü yetmedi, belki de vazgeçti ancak eğer yazabilseydi çağının çok ötesinde bir roman yazacağı muhakkaktı.

Haluk Oral’a çok az kişi tarafından bilinen bu büyük olayı belgeleriyle ortaya koyan büyük bir eser yazdığı için bir edebiyatsever olarak teşekkür ediyorum.

Agâh Ensar Can

KAYNAKÇA:

Haluk Oral, Bir Roman Kahramanı Orhan Veli, YKY, 2020.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.