Attila İlhan’ın Romanı: Sokaktaki Adam Üzerine Küçük Bir İnceleme

Sokaktaki Adam Özet - Attila İlhan

Sokaktaki Adam romanı kapağını açtığımızda bizi karşıladığı ön sözü ile modern dünyaya kapak aralar. Çünkü “Roman Dedik” adını taşıyan ve üç bölümden oluşan önsözde yazar Attila İlhan, roman dünyasının kurmaca olduğunu dile getirmektedir.

Sokaktaki Adam romanın modern roman olduğunu gösteren en önemli özellikten biri romanın “çoğul anlatım” ile yazılmış olmasıdır. Yirmi iki bölümden oluşan romanı yedi farklı karakter anlatılmaktadır.

Sokaktaki Adam romanının modern roman özelliğinden birisi de kitabın ana kahramanı Hasan’ın yalnızlaşması ve yabancılaşmasıdır. Bir iç sıkıntısıyla kendisini gösteren yabancılaşma bir boşluğa sürükler. Sürüklenen bu boşlukta amaçsızlığın pençesine düşen Hasan için tek amaç Babil’den öteye geçmektir. Tutunamayanlar kitabında sıkça karşımıza İsa- Mesih benzetmesine gidilir. Buradaki benzetme insani acı çeken İsa’dan hareketledir. Acıyı duyumsayan Hasan’ın “Ben insan mıyım be? Ben İsa’yım İsa, yarım İsa” demesi buna işarettir. Yalnızlığın içerisinde kıvranan modern insan figürünün ilk örneklerinden biri olan Hasan karakteri yalnızlığı ve iletişimsizliği temsil eden Babil’den kurtulmayı ister. Bu istek kendisini “neyi istemediğini bilmek, fakat neyi istediğini bilmemek” şeklinde kendisini göstermekle Hasan’ı Aylak Adam roman kahramanı C’de olduğu gibi bir arayışa götürmektedir. –Hazır C’den söz açmışken C ve Hasan’ın başka bir ortak özelliğinin de “baba nefreti” olduğunu belirtelim. Hasan saz müziğinden nefret ettiğini babasının sazı sevdiğinden ileri geldiğini bizlere söylemektedir.– Yaşamın anlamını kavramaya çalışan ve içinde bulunduğumuz yaşamın anlamsızlığının, sıradanlığının korkusunu duyan Hasan, Babil’in ötesine geçemeyeceğini anladığı vakit hayattaki yaşamına son vermeye karar verir.

Üniversitede öğrenciyken her şeyi bırakıp gemilerde çalışan Hasan, –gemilerde çalışması onu limandan limana götürür. Hasan’ın ne aradığını bilmeden giriştiği arayışımın bir izdüşümüdür bu durum– yabancılaşmasının yanı sıra kaçakçılık yaparak okuyucuyu bir maceranın içerisine atar. Fakat kendisi yakalanmaktan pek korkmamaktadır.

Sokaktaki Adam’daki iki katmanlı olay örgüsünde uygulanışını saptayabilmek mümkündür. Romanda, kaçakçılık ekseninde oluşan ve polisiye nitelik taşıyan bir olay gelişimi ve bu olaylar bütününün merkezinde yer alan başkişinin yabancılaşması ekseninde gerekçelenen aşk ilişkisini barındıran ikinci bir olay gelişimi vardır. Aslında bu iki kulvarın ilki, ikinciye fon olma işlevini yüklemektedir. Yine, bu iki olay bütününü birbiriyle ilişkilendiren bir ara öge olarak Meryem ve mekânını/çevresini anmak gerekir. Dolayısıyla, romanın ana sorunsalı olan yabancılaşmış bireyin bunalımları ve bunun bir aşka yansıması, bir polisiye fon üzerinde işlenmektedir, denilebilir.[1]

Sokaktaki Adam romanında zaman, modern roman zamanıyla uyumludur. Geri dönüş tekniğinin yanında ileri atlama tekniğiyle zamanın göreceliği gözler önüne serilir.

Roman modern insan olan Hasan’ın aydın tipteki insanın hayata yabancılaşması ve yalnızlaşmasını anlatan her şeyin üstesinden gelen klasik kahramanın aksine sorunlarının ve buhranlarının üstesinden gelemeyen ve bunun sonucu olarak çareyi ölümde bulan anti-kahramanı anlatmaktadır.

Romanın sonunda Hasan, sokakta çıkmış bir kavganın arasına körlemesine girer ve kavgayı ayıran biri olmasına karşın bıçaklanır ve ölür.

EYÜP SAKA


Dipnot ve Kaynakça:

[1]Hakan Sazyek, Attila İlhan’ın Sokaktaki Adam’ı: Hasan, s. 3

ÖZHER, Sema, Romancı Kimliğiyle Attila İlhan, Doktora Tezi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ, 2008

SAZYEK, Hakan, Attila İlhan’ın Sokaktaki Adam’ı: Hasan adlı makalesi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.