Afife Jale’nin Hayatı

Afife Jale

(1902 – 1941)

Asıl ismi Afife olan sanatçı, 13 Nisan 1920 tarihinde Hüseyin Suat Yalçın’ın Yamalar adlı tiyatro oyunundaki Emel rolünü canlandırmasıyla Türk tiyatrosunda sahneye çıkan ilk Müslüman ve Türk kadın oyuncu olarak adını tarihe yazdırmıştır. Bu tiyatro oyununda yer alırken “Jale” takma adını kullanmış ve daha sonraki dönemlerinde ise Afife Jale adıyla anılmıştır.

1902 yılında İstanbul’da Hidayet Bey ve Methiye Hanım çiftinin çocuğu olarak gözlerini dünyaya açan Afife Jale’nin Behiye Hanım ve Salâh Bey adlarında iki kardeşi de vardır.

İstanbul Kız Sanayi Mektebi’nde eğitim gördükten sonra Darülbedayi’nin tiyatro kursları için 10 Kasım 1918 tarihinde girdiği sınavı kazandı. Fakat onun içinde bulunduğu bu dönemde Müslüman kadınların sahneye çıkması ne yazık ki yasaktı. Ancak Darülbedayi, Müslüman kadınların sadece kadınlara özel gösterilerde oynayacaklarını gerekçe göstererek Müslüman kadınları bünyesine almıştı.

Afife Jale de bu düşünce hareketiyle Darülbedayi’ye alınan beş Müslüman kadından biri idi. Diğer dört kadından üçü Darülbedayi’nin onlara sunduğu kursu bırakırken Refika Hanım suflör olarak, Afife Jale ise stajyer oyuncu olarak Darülbedayi’nin kadrosunda yer alsa da 1920 yılına kadar sadece oyunların provalarına katıldı, sahneye çıkamadı.

1920 yılının 13 Nisan gecesi Kadıköy’deki Apollo Sineması’nda ilk gösterimi yapılacak olan, Hüseyin Suat Yalçın’ın Yamalar adlı oyununda, Emel rolünü oynayan Darülbedayi’den ayrılıp Eliza Binemeciyan’ın Paris’e gitmesinin üzerine onun yerine “Jale” takma adı ile tiyatro sahnesine çıktı. Bu sahneye çıkışı tarihe geçti. O günden sonra “Afife Jale” adıyla anılan Afife Jale, ertesi hafta Tatlı Sır oyunu ile tekrar sahneye çıktı ve o gece polis tarafından tutuklanmak istendi. Oyuncu Kınar Hanım’n yardımıyla tiyatronun arka bahçesine kaçtı. Üçüncü oyunu olan  “Odalık” oyununu oynanırken polis tiyatroyu bastı. Afife Jale bu kez de makine dairesinden kaçırıldı.

Babası Hidayet Bey, devrin düşünce zihniyetiyle kızının bir tiyatro oyuncusu olmasına karşı idi. Bu durumda bir çıkar yol bulamayan Afife Jale’ye bir darbe de İçişleri Bakanlığı’ndan geldi. Osmanlı Devleti’nin İçişleri Bakanlığı Müslüman kadınların asla sahneye çıkamayacaklarını belirten bir bildiri yayımladı ve bu bildiri Darülbedayi Yönetim Kurulu’na ulaştırıldı. Kurul Afife Jale’nin Darülbedayi’deki işine son verdi.

Yaşadığı sıkıntılar ve sorunlar nedeniyle şiddetli baş ağrıları yaşayan Afife Jale, doktorunun kendisini morfinli tedavi yöntemi ile tedavi etmeye çalışması sonucunda morfin bağımlısı oldu.

Birkaç yıl sonra Burhanettin Tepsi Kumpanyası ile Anadolu’da bir turneye çıkmayı başardı.  Daha sonra da Fikret Şadi’nin Milli Sahne’siyle çeşitli kentlerde temsiller verdi.

1923 yılında Cumhuriyetin ilan edilmesinin ardından Türk kadınlarının sahneye çıkmasını engelleyen yasalar ve yasaklar kaldırdı. Bu dönemde Türk kadınının sahneye çıkmasına destekler verildi. Ancak morfin bağımlılığı nedeniyle onun sağlığı bozulmuştu bile. Bu sağlık sorunları nedeniyle tiyatroyu bırakmak zorunda kaldı.

Tarihler 1928 yılını gösterdiğinde gittiği bir Hafız Burhan konserinde ona tamburuyla eşlik eden Selahattin Pınar ile tanıştı. Bir yıl sonra, 1929 yılında, Selahattin Pınar ile evlendi.

Nereden Sevdim O Zalim Kadını, Anladım Sevmeyeceksin Beni Sen Nazlı Çiçek gibi Selahattin Pınar’ın bestelediği birçok şarkıyı onun için bestelediği söylenmektedir. Ancak Afife Jale’nin morfin bağımlılığı mesleğinde olduğu gibi özel hayatını da etkiledi ve 1935 yılında Selahattin Pınar’dan boşandı.

Uyuşturucu bağımlılığından bir türlü kurtulamayan Afife Jale, son yıllarını Darülbedayi’deki dostlarının yardımıyla yatırıldığı Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nde geçirmek zorunda kaldı. Yatırıldığı hastanede 24 Temmuz 1941 tarihinde henüz 39 yaşında iken dünyaya gözlerini kapadı.

Mezarı Kazlıçeşme Kabristanı’ndadır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.