Dedikodu: Başbakan Emriyle Yakılan Türk Filmi

Türkiye’de sanatın ve sanatçının gördüğü değer her zaman tartışılmıştır. Tartışmalar genellikle bir yere varamasa da, Türkiye’de sanata da, sanatçıya da hak ettiği değerin verilmediği aşikârdır. Sansürlenen kitaplar ve filmler, toplatılan eserler ve tutuklanan sanatçılar tarihin her döneminde karşımıza çıkmıştır. Ancak bir olay vardır ki, sansürün, yasaklamanın görülmemiş halidir. Türkiye Cumhuriyeti’nde romandan uyarlanan bir film, başbakan emriyle yakılmıştır.

Kemal Tahir

Kemal Tahir… Türk edebiyatının başına gelen en güzel şeylerden. Türk romancılığının en önemli isimlerinden. Yorgun Savaşçı da çok önemli bir eseri. 1979 yılında TRT tarafından sinemaya uyarlanır bu roman. Fakat 1983 yılında darbeci zihniyetin Başbakanı Bülent Ulusu’nun “gerçeği yansıtmıyor” gerekçesiyle film yakılmıştır.

Filmin yapımcısı Ömer Serim olayı şöyle anlatıyor:

“Bu filmi askerlerin gözetimi ve yardımı altında çektik. Fakat darbe olunca Kenan Evren ve arkadaşlarının yaptığı ilk işlerden biri filmin yakılmasına karar vermek oldu. Bir yıl geçtikten sonra filmin yakıldığı ortaya çıktı. Yakılmasını da o sırada TRT Genel Müdürü olan Macit Akman üstlendi ve ‘Ben yaktırdım’ dedi. Ortalık çok karıştı. Bu film yakıldıktan 2 yıl sonra filmin bir komisyon tarafından yakıldığı anlaşıldı. Filmin Genelkurmay Başkanlığı matbaasına götürüldüğü, oradaki fırınlarda komisyon üyelerinin denetimi altında kül edildiği öğrenildi. Filmin aslı, müzik ve dublaj bantları yakıldı. Sadece bir negatif kopyası saklandı. O da negatif olduğu için asla bastırılamaz.”

O dönem filmin bir kopyasının saklandığı sonradan ortaya çıktı. Başka bir ekip tarafından dizi olarak eserin yeniden çekildiğini öğrenen TRT yönetimi, elindeki kopyayı çıkarmış ve 1981 yılında çekimleri tamamlanan filmin yayınını 1993 yılında yapmıştır.

Yorgun Savaşçı filmini yakan komisyonda Turgut Özakman da bulunuyor. Özakman içinde bulunduğu ancak kendi payının olmadığı bu komisyonla alakalı şunları söylüyor:

“Bu işe devlet memuru olarak görevlendirildim. Ne yazık ki kuruldan önce filmin yakılma kararı verilmişti. Bunun çok ayıp olduğunu, yapılamayacağımı söylesem de bir işe yaramadı. O komisyonda imzamın olması büyük bir talihsizlik. Yakılmasına gereksiz korku ve kaygıdan ortalığı telaşa veren adamlar tarafından karar verilmişti. Filmin tamamının yok edilmemesi için 2 kişi emek verdi. Bunlardan biri bendim. Diğeri de komisyonda bulunmayan Kerim Aydın Erdem’di. Bizim yoğun çabamızla filmin bir nüshasını korumayı başardık. Zaten Kerim Aydın Erdem daha sonra TRT Genel Müdürü oldu ve kasasından bu film çıktı. Eksiksiz olarak da yayınlandı. Ben kendimi bununla akladım.”

1993 yılında özel bir televizyon kanalında Tunca Yönder’in çektiği Yorgun Savaşçı’nın yayına gireceğini duyan TRT rekabete girerek arşivden ilk versiyonu çıkarıp eseri izleyiciyle buluşturdu. O dönem iki Yorgun Savaşçı yayınlandı.

Eserin yönetmeni Halit Refiğ ise bu konuyla alakalı şunları söylüyor:

Yorgun Savaşçı gibi bir olay… ortaya çıkması beş sene sürüyor: 1978-1983. Yapılmasına karar verilen tarih 14 Ekim 1978. Tamamlanıp kuruma teslim edilişi Nisan 1983. Evet. Ve yakıldığı hikayesi on yıl konuşuluyor. 83’den 93’e kadar. 93’te de iki tane Yorgun Savaşçı birden gösteriliyor. Birisi HBB televizyonunda yeniden yapılanı. Diğeri de aynı gün aynı saatte TRT’de. Nev’i şahsına münhasır bir olay.

Biz Darağacı Sanat olarak bu konuda yapacak bir yorum bulamadık. Yorum sizin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.