Cahit Sıtkı Tarancı’nın İkilemi

Cahit Sıtkı hep bir ikilemde kalmıştır. O, yaşama sevinci ve ölüm arasında sıkışmıştır. Bu ikilem onun fikirlerinden ve davranışlarından çok, duygularında saklıdır. Tarancı, yaşamı boyunca yaşama sevincini ararken son nefesine kadar taşıdığı ölüm korkusunun üstesinden gelmeyi başaramamıştır. O, bu ikilik arasında yaşamıştır. Fakat yaşam sevincini şiirlerinde çok sık ve dolu dolu göremesek de ölüm korkusunu her şiirinde duyarız. Hayatın güzelliğini, mutluluğunu ve yaşam sevincini anlattığı şiirlerinde bile.

Cahit Sıtkı’nın kısa süren yaşamı boyunca en büyük arzusu, düzenli bir hayat ve hayatının sonuna kadar sevebileceği bir kadını hayatının sonuna kadar sevmek.

Evlendi. İçi yaşama sevinci ile dolup taştı ve en çok yaşama sevinci içeren şiirlerinin oluştuğu son kitabı Düşten Güzel’i yazdı. Düşten güzeldi bu yaşam. Bu yaşam, onun hep içinde taşıdığı o ölüm korkusunu yenmese de yaşama sevinci mumunu hiç olmadığı kadar yakmıştı onun ruhunda.

“Şiirlerinde, yaşamanın ve aşkın güzelliğini öven, ölümün üstünlüğünü vurgulayan, Türkçeyi bütün tatlılık ve anlatım gücüyle şiire geçiren Cahit Sıtkı Tarancı, döneminin en çok okunan şairlerinden biri olmuş, hiçbir akıma bağlanmadan kendine özgü bir şiir geliştirmiştir.” diye bahseder Behçet Necatigil ondan.

Ahmet Hamdi Tanpınar ise Cahit Sıtkı ile ilgili şu sözcükleri kullanmıştır:

“Onun şiiri, ölümün aynasında küçük ve dağınık tuşlarla bütün hayatı ve insan kaderini toplar.”   

Bütün şiirlerinde ölüm teması sezilen Tarancı, ölümün üstünlüğünü kabul edişiyle ona daha yaşamın içindeyken boyun eğmiş ve her şiirinde onu hatırlamış ve hatırlatmıştır.

O, geçen zamandan da şikâyetçiydi. Şiirlerinde ölüm ve yaşam arasındaki çelişkiden başka mazi özlemini dile getirirdi. Şiirlerinin geneline yayılmış bu karamsarlık havasında onun kendi yüzünü çirkin bulmasının etkisi vardır.

Cahit Sıtkı Tarancı ölümü o kadar sık kullanmıştır ki şiirlerinde bazen,

“Kapımı çalıp durma ölüm,

Açmam;

Ben ölecek adam değilim.”

(…)

Ben Ölecek Adam Değilim şiirinde olduğu gibi ölüme kafa tutarken bazen,

“Ben bu dünyaya yanlış gelmiş olacağım ben,

Ben öyle her insandan, o kadar uzağım ben.

Yine bu gözlerimdir okşanacak bir dünya hasreti var.”

(…)

Bir Kapı Açıp Gitsem şiirinde olduğu gibi karamsarlık batağına batmışken bazen,

“Dün güzel bir kadın geçti

Kabrimin yakınından

(…)

Kalkıp verecek oldum.

Düşürünce mendilini;

Öldüğümü unutmuşum.”

Dalgın ölü şiirinde olduğu gibi ölümü alaya alır, onunla dalga geçer.

Cahit Sıtkı’nın yaşam ve ölüm arasındaki ikilemini en güzel anlatan yine kendi sözcükleriyle,

(…)

“Haydi mezara koş” der gaipten bir ses

 Gönlümse fısıldar: “Boş kalamaz beşik.”

Hep böyle geçer tereddüt içinde bî-kes

Beyhude ararım bir kaçacak delik.”

Korkulu Köprü şiiri ile Tarancı, beşik ve mezar arasında tereddüt içinde kaldığını bu ikilemden kaçmaya çalışsa da bunun beyhude olduğunu ve bu ikilemi hep yaşayacağını dile kendisi getirmektedir.

20’den fazla şiirinde maziden ve yalnızlıktan bahseden Cahit Sıtkı 60’tan fazla şiirinde ölüm kelimesini kullanmıştır.    

Yaşama sevincini, mutluluğu anlattığı şiirlerinde dahi ölüm kelimesini kullanmadan durmayı becerememiştir.

Şiirlerinde bu kadar çok ölümden bahsetmesi ona “Ölüm Şairi” lakabının takılmasına sebep de olmuştur.

O hep yaşama sevinci ve ölüm ikilemi arasında kalmıştır kalmasına ama onun en sevilen şiirleri yaşama sevincinin ağır bastığı şiirleridir. Bilinmez; belki insan doğasındaki umut, ölüm korkusundan ağır basmaktadır.

Eyüp Saka

KAYNAKÇA:

TARANCI, Cahit Sıtkı, Otuz Beş Yaş, Can Yayınları, İstanbul, 2019

TANPINAR, Ahmet Hamdi, Edebiyat Üzerine Makaleler, Dergâh Yayınları, İstanbul, 2019

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.